خانم معلم انگار قرار بود در غیررسمیترین مکالمهاش با شاگردانش، مهمترین درس زندگی را به آنها بدهد. جلوی دوربینشان نشست و گفت: «خیلی مهمه که چه جوری توی این دنیا زندگی کنی. من زندگی چهل و چند سالهم رو که مرور میکردم، با تمام وجود حس کردم خیلی دستم خالیه. حس کردم کاری نکردم که قابل عرضه در پیشگاه خدا باشه.»دلش پیش قهرمانان پاکباختهای بود که هرآنچه داشتند را با خدا معامله کرده بودند. حسرت عمیقش از خوشعاقبتی آنها، از لحن جملاتش پیدا بود: «آدمها میتونن 15 سالشون باشه اما آورده بزرگی در محضر خدا داشته باشن؛ یعنی جانشون. و من هنوز شجاعت این رو ندارم که چنین آوردهای رو در پیشگاه خدا بیارم. بچهها! سعی کنید جوری زندگی کنید که وقتی به سن ما رسیدید، این حس دست خالی بودن براتون پیش نیاد...»*(حرف دل شهید زهرا حدادعادل با دانش آموزانش )

اما خیلی نگذشت که بچهها فهمیدند خانم معلمشان، دست خالی نبوده. همه دیدند درست شبیه همان قهرمانان 15 سالهای که حسرت مقامشان را میخورد، در پیشگاه خدا حاضر شد؛ با تقدیم همان آورده بزرگ، با تقدیم جانش. راست میگفت آقا سید مرتضی آوینی که «باب شهادت هرگز مسدود نخواهد شد و اگر خداوند متاع وجود تو را خریدنی بیابد، هر جا که باشی تو را به بهشت خاص خویش فرا خواهد خواند.» «معصومه نیلی»، یکی از همان شاگردان خوشاقبالی است که فرصت همنفسی با خانم معلم قصه ما را داشتند؛ همان معلمی که خدا خریدارش شد و در 9 اسفند 1404، او را در لباس شهادت به سوی خودش فراخواند. روز دانشآموز، بهانه قشنگی بود برای اینکه شهید «زهرا حدادعادل» را از زاویه نگاه شاگردش بشناسیم. با این گفتوگو همراه باشید.*( تصویر غزلی که رهبر شهید در وصف عروسشان، شهید زهرا حدادعادل سروده بودند)


ببخشید شما واقعا عروس رهبر هستید؟!«خواست و لطف خدا بود که مسیرم به مدرسه فرهنگ بیفتد و با خانم حداد آشنا شوم. مدرسه متوسطهمان فقط تا کلاس نهم داشت و در پایه دهم باید مدرسهمان را تغییر میدادیم. وقتی داشتم آخرین مراحل ثبتنام در مدرسه جدید را انجام میدادم، از طریق یکی از دوستانم با مدرسه فرهنگ آشنا شدم. درست در دقیقه 90 و زمانی که مدرسه برای سومین و آخرین بار آزمون ورودی را برای غایبان برگزار میکرد، در آن آزمون شرکت کردم و قبول شدم.در اردوی ورودی مدرسه که قبل از شروع کلاسهای تابستانی برگزار شد، برای اولین بار خانم حداد را دیدم. بعد از برنامه رسمی، بچههای هر پایه در گوشهای دور هم جمع شدند تا بیشتر با هم آشنا شوند. خانم حداد هم بهعنوان معاون فرهنگی مدرسه، یکییکی سراغشان میرفتند و در جمع آنها مینشستند. وقتی به جمع ما ملحق شدند و کنارمان روی آن زیرانداز ساده نشستند، محو رفتار و شخصیتشان شدم. در اولین مواجهه، خانم زهرا حدادعادل را یک خانم متین، باوقار و متواضع دیدم. به مانتو و مقنعه ساده خانم معاون و رفتار بیتکلفش نگاه میکردم و با خودم میگفتم: به ایشان نمیخورَد که حتی دختر مدیر مدرسه باشند چه برسد به اینکه عروس رهبر باشند... همانجا مهرشان به دلم افتاد. با رفتار صمیمی و مادرانه خانم حداد، احساس کردم یک شخصیت امن پیدا کردهام که میتوانم به او اعتماد و تکیه کنم. با خودم گفتم: پس فرهنگ، مثل مدرسه قبلی نیست که جرئت نکنم از چند متری دفترش رد بشم...
وقتی جشنواره تئاتر مدرسه، یتیم شد...«آن روز خانم حداد از فعالیتهای مختلف مدرسه برایمان گفتند؛ از اینکه نشریه و رادیو و جشنواره تئاتر و... دارند. خیلی برایم جالب بود مدرسهای که به سطح بالای علمیاش معروف است، اینهمه فعالیت فوق برنامه دارد! کمکم متوجه شدم پشت تمام این برنامهها، خود خانم حداد است با ایدهها و پیگیریهای خستگیناپذیرش.» معصومه نیلی که با رتبه ۶۲۱ کنکور امسال، حالا دیگر فقط چند قدم تا قبولی در یک رشته خوب در یک دانشگاه درجهیک فاصله دارد، شاهد معتبری است بر اینکه در مدرسهشان، فعالیتهای فرهنگی هنری به اندازه درس خواندن، مهم است. و به گواه او، باعث و بانی همه اینها هم، شخص خانم حداد بود: «خوب یادم است که هر سال موقع جشنواره تئاتر، خانم حداد آرام و قرار نداشتند. همراه ما در مدرسه میماندند تا بتوانیم تمرین کنیم. کلی وقت میگذاشتند برای خرید جوایز جشنواره. نزدیک جشنواره هم برای آمادهسازی فضای مدرسه، بعضی شبها خانه نمیرفتند.*(چند نما از نمایشهای جشنواره تئاتر دبیرستان فرهنگ در مهر ماه 1405/ برگرفته از صفحه دبیرستان دخترانه فرهنگ)




گاهی که شیطنتهایی از بچهها سرمیزد، خانم حداد میگفتند: «بچهها! من با چنگ و دندان دارم این جشنواره تئاتر رو برای مدرسه حفظ میکنم ها»... واقعا هم یکتنه پای برپایی این جشنواره ایستاده بودند. من این موضوع را در اولین جشنواره تئاتر بعد از شهادت خانم حداد، با تمام وجود لمس کردم. جشنواره انگار یتیم شده بود. با اینکه خیلیها آمده بودند برای کمک و هرکس یک گوشه کار را گرفته بود، اما جشنواره تئاتر رنگ و بوی همیشگی را نداشت.»
میگفتم: جامعهشناسی هم شد درس؟ سر کلاس خانم حداد جوابم را گرفتم«خانم حداد در سال دهم، معلم جامعهشناسی ما بودند. قبل از شروع سال تحصیلی وقتی کتابهایم را تحویل گرفتم و شروع کردم به ورق زدن، به کتاب جامعهشناسی که رسیدم، ابروهایم در هم رفت. به نظرم یک درس خشک و دوستنداشتنی آمد؛ از آن درسهای حفظی که به قول بچهها حسابی «روی مُخ» است! اما همه اینها قبل از آن بود که سر کلاس جامعه شناسی خانم حداد بنشینم. نشان به آن نشان که وقتی مدرسه شروع شد، سر کلاس خانم حداد اصلا گذر زمان را حس نمیکردم. نهتنها به ساعت نگاه نمیکردم بلکه از اینکه داریم به زنگ تفریح نزدیک میشویم هم ناراحت میشدم. خانم حداد آنقدر خوب و مسلط، مباحث درسی را ارائه میکردند و با بیان تجربیات خودشان و مصادیق کاربردی و بهروز از جامعه، آن مفاهیم را برایمان شیرین و جذاب میکردند که دیگر درس جامعهشناسی به نظرم خشک و ملالآور نبود.بعد از کنکور که داشتم کتابهایم را جمع میکردم، دیدم با نکتهبرداریها و حاشیهنویسیهایی که از صحبتهای خانم حداد انجام داده بودم، کتاب جامعهشناسی سال دهم، پربارترین کتاب من در تمام آن 3 سال است؛ آنقدر پربار که از زوایای مختلف برای زندگیام پیام و درس دارد. اینطور بود که آن کتاب را مثل یک یادگاری باارزش نگه داشتم.»*(خانه ساده رهبر شهید انقلاب)

خانم اجازه! این راسته که میگن...؟اما خانم حدادعادل سر کلاس فقط از موضوعات درسی حرف نمیزد. بچهها از او انتظار داشتند تکلیف تمام سؤالات و ابهاماتشان را هم روشن کند: «همه بچهها میدانستند خانم حداد، عروس رهبر انقلاب هستند. به همین خاطر، همیشه وقتی نوبت کلاس ایشان میشد، پر از سؤال بودند. معلم مهربان ما هم، هیچوقت بچهها را از پرسیدن منع نمیکرد. سؤالاتشان را صبورانه میشنید و جواب میداد. شیرینترین اوقات ما هم، زمانی بود که خانم حداد برایمان از آقای شهید میگفتند؛ آنقدر شیرین که حتی زنگ تفریح را هم در کلاس میماندیم و گوش میکردیم. و در آن گپ و گفتهای صمیمی، چه چیزهای عجیبی از زندگی شخص اول مملکت میشنیدیم... خوب یادم است که یک بار همگی با گریه از کلاس بیرون رفتیم! آنقدر که تحتتاثیر نکاتی قرار گرفته بودیم که خانم حداد از زندگی ساده رهبر شهید برایمان تعریف کرده بودند...»*(شهید «زهرا حدادعادل» همراه خانواده در راهپیمایی)

هرکدام از ما یک پیکسل هستیم در دوربین دشمن«دل خانم حداد همیشه برای ایران و انقلاب میتپید. یک بار در بین صحبتهایشان گفتند: میدانید بچهها، من تمام 22 بهمنهای عمرم را در تهران بودهام. درست است که راهپیمایی 22 بهمن در تمام شهرهای ایران برگزار میشود اما تمرکز رسانهها و ماهوارههای دشمن روی راهپیمایی تهران است. آنها میزان اتحاد و همبستگی مردم و حمایتشان از انقلاب را براساس حجم جمعیت راهپیمایی تهران تحلیل میکنند. حتی با تصاویر ماهوارهای، تعداد جمعیت حاضر در راهپیمایی را تخمین میزنند. به همین دلیل، من همیشه 22 بهمن در تهران میمانم تا یکی از آدمهایی باشم که دشمن در این راهپیمایی با دوربینش تصویر آنها را ثبت میکند.» جمله خاصی که آن روز خانم حداد گفتند را هیچوقت فراموش نمیکنم: «بچهها! یادتون باشه که هرکدام از ما، یک پیکسل هستیم در دوربین دشمن»...*(اجتماع خودجوش مردم تهران در میدان انقلاب بعد از انتشار خبر شهادت رهبر انقلاب)



معصومه چشمهایش را میبندد. انگار واهمه دارد از یادآوری صحنههای آن صبح تلخ اسفندماهی. خاطرات سیاهپوش اما از پشت پلکهای بسته هم، راه خود را باز میکنند و پیش قلب مجروح دختری که چند ساعت بعد از داغ معلمش، داغدار رهبرش شد، خودنمایی میکنند. اینطور است که معصومه با نفس بلندی، چشمهایش را باز میکند و میگوید: «صبح روز دهم اسفند که خبر شهادت آقا را شنیدیم و بیاختیار راهی میدان انقلاب شدیم، در تمام مسیر آن جمله خانم حداد در ذهنم تکرار میشد و با خودم میگفتم: ما باید الان اونجا باشیم چون هرکدوممون، یک پیکسل هستیم در دوربین دشمن... در تمام 240 و اندی شب گذشته هم این پیام خانم حداد، بزرگترین انگیزه من برای حضور در تجمعات شبانه بوده. به همین دلیل، جز شبهای انگشتشماری که یا ناخوشاحوال بودم یا در ایام نزدیک کنکور بودیم، هیچوقت در تجمعات غیبت نداشتم. به محض اینکه میخواستم کمی تنبلی کنم، آن جمله خانم حداد در ذهنم جرقه میزد و اجازه نمیداد در خانه بمانم...»

کاش جنگ رمضان هم مثل جنگ 12 روزه بود معصومه که از جنگ رمضان و شهادت رهبر میگوید، جرئت پیدا میکنم سراغ تلخترین فصل این قصه بروم؛ همان لحظاتی که با خبر شهادت معلم محبوبش مواجه شد. میپرسم و در جواب میگوید: «بعد از جنگ 12 روزه، خانم حداد تا یک مدت به مدرسه نیامدند. با اینکه خیلی دلمان برایشان تنگ شده بود اما خیالمان راحت بود که حالشان خوب و جایشان امن است. یک روز وقتی زنگ تفریح زده شد، یکدفعه با صدای جیغ یکی از بچهها که زودتر از همه از کلاس بیرون رفته بود، در جایمان میخکوب شدیم. بیرون که رفتیم، دوستمان بریده بریده گفت: خانم حداد اومدن... و همین جمله کافی بود که همه بدویم سمت حیاط مدرسه. نمیدانید چقدر از دیدن خانم حداد خوشحال شده بودیم. ایشان، تکتک ما را بغل کردند و حالمان را پرسیدند. چند دقیقهای که با هم حرف زدیم، خانم حداد گفتند: «بچهها من هنوز مادرم رو ندیدم.» باورتان میشود؟ خانم حداد قبل از هرکسی، اول آمده بودند ساختمان پیشدانشگاهی که ما را ببینند...

اتفاقات جنگ رمضان اما شبیه جنگ 12 روزه پیش نرفت. 9 اسفند در اردوی آموزشی خارج از تهران بودیم که خبر شروع جنگ را شنیدیم. اردو را نیمهکاره گذاشتیم و با حال بد برگشتیم. با حال بدتر هم از همدیگر جدا شدیم و رفتیم خانههایمان. با تمام این اوصاف، با اینکه شایعه شده بود بیت را زده، خیالمان راحت بود که مثل جنگ 12 روزه، حال آقا و خانم حداد، خوب است. اما آرامشمان، طولانی نشد. بعد از اذان مغرب بود که مشاورمان در گروه مجازی بچههای پایه دوازدهم، خبر شهادت خانم حداد را اعلام کرد...

میدانی شاگرد معلم شهید بودن، چه مسئولیت بزرگی است؟کلی گریه کرده بودم اما به خانوادهام چیزی نگفتم. پدرم که از سر کار برگشت، پرسید: «از مدرسهتون چه خبر؟» به جای من، مادرم پرسید: «چطور مگه؟!» بابا گفت: «بیت رو زدن. معلمهاشون هم بین شهدا هستن»... تا این را شنیدم، تازه فهمیدم خانم «بشری حسینی» -معلم ادبیات عزیز ما و دختر آقا- هم شهید شدهاند. این، ضربه دوم بود. دیگر مقاومتم شکست. رفتم توی اتاق و اشکهایم سرازیر شد.پدرم آمد کنارم نشست و گفت: من، تا دلت بخواد، رفیق شهید داشتم. اما با اینکه سختیهای دوران جنگ تحمیلی 8 ساله رو تجربه کردم و خیلی داغ دیدم، معلم شهید نداشتم. در خانواده ما، تو اولین کسی هستی که توفیق پیدا کردی شاگرد معلمهای شهید باشی. باید قدر این موقعیت رو بدانی و وظیفهت نسبت به این جایگاه رو انجام بدی. به نظرت معلمهای شهیدت دوست دارن ببینن تو اینطور نشستی زانوی غم بغل کردی و داری گریه میکنی؟ نه. تو و همکلاسیهات از حالا به بعد، مسئولیت سنگینی بر عهده دارید. شما باید راه معلمهای شهیدتون رو ادامه بدید و اونها رو به همه معرفی کنید.»*(عکس، تزیینی است)

هم پرچم میچرخاندم، هم برای کنکور درس میخواندمتا میپرسم: بعد از شهادت خانم حداد و آقای شهید، چطور برای کنکور درس خواندید؟ لبخند کمرنگی روی لب راوی جوان این داستان مینشیند و میگوید: «در آن شرایط، همه ما با این مسئله درگیر بودیم که چطور باید خودمان را پیدا کنیم و به حال و هوای درس و کنکور برگردیم. و تنها عاملی که به ما انگیزه میداد میدان را خالی نکنیم، یاد خانم حداد بود. من مدام با خودم میگفتم: اگه الان خانم حداد اینجا بود و احوالات ما رو میدید، میگفت: این چه وضعشه؟ خودتون رو جمع و جور کنید. بلند شید برید سر درستون. بهانه نیارید... به همین خاطر، هرکجا و در هر حالی که بودم، کتاب از دستم نمیافتاد. حتی وقتی شبها میرفتم تجمع هم، همانطور که پرچم میچرخاندم، نگاهم به کتابم بود و درسم را مرور میکردم.»*(قرائت دلنوشته پسر شهید زهرا حدادعادل خطاب به مادرش)

وقتی از نامه پسر خانم حداد به مادرش، غافلگیر شدیم... «هر وقت میرفتیم پیش خانم حداد، احوال درسهایمان را میپرسیدند و با اینکه پسر خودشان و برادرزادهشان هم کنکوری و بهعبارتی رقیب ما محسوب میشدند، مدام به ما سفارش میکردند که خیلی خوب درس بخوانیم تا از رقبایمان بهتر نتیجه بگیریم. با تاکید میگفتند: «بچههای مدرسه پسرانه فرهنگ، خیلی خوب دارن برای کنکور درس میخونن ها. حواستون باشه که از اونها عقب نمونید»...گذشت تا روزی که مراسم بزرگداشت خانواده رهبر شهید برگزار شد. آن روز در حرم حضرت عبدالعظیم(ع) وقتی دلنوشتهای که پسر خانم حداد برای مادرشان نوشته بودند خوانده شد، ما واقعا غافلگیر شدیم...خیلی از نکات آن نامه برای ما تکراری بود چون آنها را قبلاً از خانم حداد شنیده بودیم. یعنی خانم حداد، همان حرفها و توصیههایی که به پسر خودشان داشتند را به ما هم میگفتند! یعنی وقتی به ما میگفتند شما مثل بچههای خودم هستید، یک تعارف نبود. هضم متن آن نامه، واقعا برای ما سخت بود. آنقدر تحتتأثیر آن نامه قرار گرفته بودیم که از آن به بعد، احساس مسئولیت بیشتری میکردیم. انگیزه عجیبی برای درس خواندن پیدا کرده بودیم که با وجود آنهمه غم، به ما توان ادامه دادن میداد. با خودمان میگفتیم: اصلیترین خواسته خانم حداد از ما این بود که خوب درس بخونیم. ما به ایشون قول دادیم که در کنکور بدرخشیم...»*(اردوی راهیان نور/ معصومه نیلی، ایستاده، نفر سوم از سمت چپ)

خانم حداد واقعا برای من، مادری کرد... «از روز 9 اسفند که خبر شهادت خانم حداد را دادند تا آن شب تیرماهی که برای وداع با معلم شهیدمان در مدرسه جمع شدیم، هنوز باور نکرده بودم که خانم حداد رفته. آن شب برای اولین بار باورم شد دیگر برنمیگردند... وقتی اعلام کردند: «بچهها به احترام خانم معلمتون بایستید»، دنیا پیش چشمم از حرکت ایستاد. مات و مبهوت به آن جعبه مستطیلی پیچیده شده در پرچم سهرنگ ایران نگاه میکردم و باورم نمیشد این تابوت معلم شهید ماست. توان هیچ حرکتی نداشتم. حتی نمیتوانستم جیغ بزنم. در آن لحظات فقط انگار چشمهایم زنده بود؛ شاهدش، اشکهایی بود که تمامی نداشت...»

میگویم: حق داشتی. معلم در جایگاه مادر دوم ماست؛ آن هم معلم مهربانی مثل خانم حداد... معصومه اما حرفم را قطع میکند و میگوید: «نه! خانم حداد واقعا در حق من، مادری کردند»... و در جواب نگاه پر از سؤالم ادامه میدهد: «قرار نبود من در اردوی راهیان نور شرکت کنم. به طور کلی در هیچکدام از اردوهای خارج از تهران شرکت نمیکردم چون طاقت دوری از خانواده را ندارم. خانم حداد تا متوجه شدند، با من صحبت و اصرار کردند همراهشان بروم. گفتند: «بیا. قول میدم پشیمون نمیشی.» و من به خاطر شخص ایشان به آن سفر رفتم؛ سفر تاثیرگذاری که بارها به خاطرش خدا را شکر و از خانم حداد تشکر کردم. اما از قضا در آن سفر، بهشدت مریض شدم. و در تمام لحظات آن بیماری، خانم حداد با تمام وجود و مادرانه از من مراقبت کردند. حواسشان بود داروهایم را به موقع بخورم و در جای خوبی استراحت کنم. حتی در اتوبوس، مرا بردند جلو و پیش خودشان نشاندند و نگاه از من برنداشتند. آن شب وداع، تمام این خاطرات برایم تداعی میشد و داغ دلم را تازه میکرد...»

برام دعا کنید شبیه شما بشماز آخرین قول و قرارهایی که در شب وداع با خانم حداد شهید گذاشته که میپرسم، چشمهای بارانی معصومه برق میزند و میگوید: «وقتی پدرم داشتند برایم از نکات مهم برای موفقیت در دانشگاه حرف میزدند، مدام چهره خانم حداد در نظرم تداعی میشد. الگو و نماد تمام آن مواردی که پدرم میگفتند، برای من، خانم حداد بود. شب وداع، همین را به خودشان گفتم. گفتم: نمیدونم چه چیزی در وجود من کاشتید که حالا به هرچه فکر میکنم، شما پیش چشمم برجسته میشید. برام دعا کنید. دوست دارم شبیه شما بشم. مثل شما به کشورم خدمت کنم و در آخر هم مثل شما، شهید از این دنیا برم»...

برای عزیزی که خانم حداد، عاشقانه دوستش داشت...اما حالا یک نفر هست که اسم و عکسش، یادآور خاطرات خانم معلم شهید قصه ماست؛ همان مرد مهربانی که مایه شادی و آرامش قلب خانم حداد بود و حالا شده امید قلبهای داغدار مردم ایران. اسم حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای که به میان میآید، اشک میرود و جایش را به لبخند میدهد. انگار فوجی از خاطرات شیرین در ذهن معصومه تداعی میشود؛ خاطراتی که یکی از آنها میشود حسن ختام گپ و گفت ما: «ما هیچوقت حضرت آقا را از نزدیک ندیدیم. فقط یک بار در مراسم روضه محرم مدرسه فرهنگ، در نمایشگری که تصاویر قسمت آقایان را نشان میداد، تصویر ایشان را دیدیم. اما سفر راهیان نور، فرصت نابی بود که اجازه داد ما از زندگی شخصی خانم حداد بیشتر بدانیم. موقع برگشت، در قطار، خانم حداد برایمان از ماجرای ازدواجشان گفتند و با خاطراتی که از زندگی مشترکشان تعریف کردند، بیشتر با شخصیت همسرشان آشنا شدیم. هیچوقت یادم نمیرود خانم حداد چقدر با احترام و علاقه از حضرت آقا یاد میکردند.

یکی از قشنگترین خاطراتی که خانم حداد تعریف کردند، ماجرای تئاتر رفتنهای دونفرهشان بود. میگفتند: من، خیلی به تئاتر علاقه داشتم. اوایل ازدواجمان حاج آقا مجتبی که این موضوع را متوجه شده بودند، گهگاه بلیط میخریدند و با هم به تئاتر میرفتیم. در سالن نمایش، من با تمام وجود، محو تماشای تئاتر میشدم اما آقا مجتبی از لحظه اول، هندزفری در گوششان میگذاشتند و قرآن گوش میدادند تا آخر... آن خاطره، خیلی نکته و درس برای ما داشت. یعنی حضرت آقا، شاید علاقهای هم به تئاتر نداشتند اما به احترام همسرشان –خانم حداد- که تئاتر دوست داشت، همراه او به سالن نمایش میرفتند. هم، همسرشان را خوشحال میکردند و هم با گوش دادن قرآن، خودشان از آن زمان استفاده بهینه میکردند.»پایان پیام/
به نقل از گروه جامعه خبرگزاری فارس- مریم شریفی
دیدگاه ها